camino

Dzisiaj już naprawdę na luzie. Znowu do centrum, jeszcze raz dokoła katedry. Potem do parku. Z tego punktu robią najczęściej oglądane zdjęcia pocztówkowe. W parku statuy “Dwóch Marii”, Dos Marias – prostych mieszkanek Santiago, które podczas obyczajowej ciemności, w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, która nastąpiła w Hiszpanii po zwycięstwie frankistów, wychodziły na ulice ubrane i wymalowane kolorowo. Inaczej niż oczekiwała oficjalna propaganda i reżim. Były tak popularne, że stały się ikonami miasta.

Wieczorem na dworzec autobusowy, bardzo porządny zresztą, niemal jak małe lotnisko, lata świetlne przed PKS Warszawa Zachodnia.

Jutro rano w Madrycie.

Koniec.

Przejechałem przez niemal całą Europę, ze wschodu na zachód.
Europa jest fantastyczna, czuję się Europejczykiem i jestem z tego dumny.
Chyba jednak nie stałem się prawdziwym pielgrzymem.
ULTREIA!

Niedziela.

Nie mam już roweru, autobusem do miasta. Włóczę się po sklepach, kupuję pamiątki. Jest ich masa, ale nie ma wrażenia wszechogarniającego kiczu, jak np. w Fatimie. Obchodzę kilkukrotnie katedrę. Wszystko aż kapie od historii. Element celtycko-kantabryjski w postaci dudarza. Fronton katedry obrośnięty mchem, wilgotna Galicja.

Wchodzę do katedry i mam szczęście: akurat zostaje uruchomiona olbrzymia srebrna kadzielnica, Botafumeiro. Impressionante!

Lokalizuję dworzec autobusowy na jutro, potem obiad koło parku. Zaglądam do biura wydającego certyfikaty Camino, dłuuuuga kolejka. Przyszłość należy do tych, którzy wstają rano.
Kiedy zbliżam się do centrum, słyszę głuche dudnienie. Podchodze bliżej i widzę oto wielką grupę bębniarzy. Batukada. Koncert grupy perkusyjnej, śliczne dziewczyny na froncie, czarnoskóry lider, wyglądający na Brazylijczyka. Występ fascynujący. Chyba jest jakiś festiwal batukady w SdC.

Na placu Obradeiro sporo ludzi, uwagę moją zwraca uwagę grupka, obstawiam, że to wieśniacy z Portugalii (a może jednak tutejsi, z Galicji? Nie potrafię na ucho odróżnić tych języków.) Z nabożeństwem patrzą na ogromną katedrę, między nimi wyraźnie zafascynowany starszy pan w meloniku, muszce i adidasach. Wiejski nauczyciel? Typ filmowy w każdym razie.

Wieczorem idę na piwo, w kawiarni gawędzę sobie ze starszą pielgrzymką z Niemiec.

Znaną już drogą z powrotem do SdC. W Negreira filmuję pomnik, strasznie symboliczny, ale doskonale zrozumiały. Mężczyzna z węzełkiem na ramieniu odchodzi od domu, zostawia żonę z małym dzieckiem, nastoletni chłopiec próbuje go zatrzymać. Mężczyzna odchodzi, ale jego nogi, jak korzenie drzewa wrastają w ziemię i nie do końca pozwalają mu odejść. Emigrant. O emigrante.

Z Galicji wielu ludzi wyjechało za morze, to na ich pamiątkę.

O emigrante



Późnym popołudniem docieram do SdC. Jadę na stację autobusów, gdzie sprawdzam moją rezerwację. Coś pokićkane, ale udaje mi się wyprostować. Nocuję znowu na Gozo, gdzie mnóstwo wolnych miejsc. Znajduję kupca na rower, trzeba go doczyścić. Idzie za dwieście Eur, dorzucam jeszcze kask. Zostają mi sakwy. Coraz bardziej wolny.

Dziś przejechałem 39 km. Od startu do Santiago 3994 km, w tym pociągiem 158 km, samochodem 34 km. Ponadto od Santiago 77 km w stronę Atlantyku, potem jeszcze 89 z powrotem. Łącznie 4160 km .

Koniec pedałowania.

Piątek.

Z albergue do Mar piękny widok na morze, nieczuli na to robotnicy wykonujący jakiś remont obok wystawili bigbagi z gruzem przed okna.
Angielscy pielgrzymi ulokowali się na fotelach w saloniku/jadalni i patrzą na morze i bigbagi. Jestem przekonany, że bigbagów nie widzą.
Inni pielgrzymi zażywają kąpieli w morzu.

Powinienem po bożemu jechać do Muxii, jednakże czas goni. Wracam tą samą drogą. Po dwudziestu kilometrach widze parę Czechów z ogromnymi plecakami, których zdaje się wczoraj widziałem w Negreira, chcą zdaje się napisać książkę o Camino. Jeśli to oni, to tempo mają doskonałe.
Za mostem Olveiroa mylę nawigację (znaków z muszlą w tę stronę chyba nie ma) i za Mazaricos wpadam na wąską szosę. Coraz gorzej z nawigacją, rzeczki i strumienie po drodze, zatem góra-dół.

Kieruje się na Negreirę, ale to nie takie oczywiste. W końcu, jak zbawienie, drogowskaz na Vilaserio albergue O Rueiro.
Sporo ludzi, ale miejsce jest.

Dziś przepedałowałem 50 km. Od startu 3994 km, w tym pociągiem 158 km, samochodem 34 km. Do Santiago 3919 a teraz jescze 77 km do Atlantyku i 50 km z powrotem.

Czwartek.

Fajna pogoda, słońce od rana. Kolejne wsie z horreos, bezsensowne lasy eukaliptusowe. Na górach turbiny powietrzne łapiące wiatr z zachodu.

Zdecydowanie mniej pielgrzymów, w tej części widać też ludzi, którzy wracają. Widać w pewnym momencie błękitne morze.
Fisterra, miejscowość na krańcu świata, tak jak uważano w średniowieczu.
Wjeżdżam do miasteczka, potem wycofuję się do albergue Do Mar, z widokiem na morze.
Zostawiam bagaże i jadę na pusto do latarni morskiej. Nabywam muszle św. Jakuba, pewnie przywiezione z tych okolic, gdzie jeszcze występują.
Ostatnie stragany z pielgrzymią tandetą.
Przede mną ocean, a dalej Ameryka.
Pół godziny na kamieniach, kontemplowanie oceanu.
Po to tu przyjechałem?
Trzeba wracać

Koniec Ziemi. Atlantyk.

Dziś przepedałowałem 70 km. Od startu 3994 km, w tym pociągiem 158 km, samochodem 34 km, w tym do Santiago 3919, a teraz jeszcze od Santiago 77 km w stronę Atlantyku.

Środa.

Świt, jeszcze ciemno, koszarowe albergue na Górze Gozo. Ostatnie kilka kilometrów postanowiłem przebyć na nóżkach prowadząc rower. Kręcę z tego filmik, który wstawię jako timelapse. Idę szlakiem, którym przez ponad dziesięć wieków szli inni. Miasto powstało, żyło i w znacznej części żyje dzęki pielgrzymkom.
Chociaż, co właściwie wiadomo o św. Jakubie? Czy, na zdrowy rozsądek, prawdopodobna jest legenda o cudownym znalezieniu jego grobu w Galicji hiszpańskiej?

Przechodzę przez miasto coraz bardziej zabytkowe, do katedry rozłożonej w centrum miasta, przez wąskie podcienia po schodach i oto jestem na placu Obradeiro.
Jeszcze rano, katedra w remoncie. Zawsze kiedy docieram do ważnego miejsca, jest ono w remoncie.
Staję po drugiej stronie placu, by mieć pełny widok.

Wjazd do Santiago

Po certyfikat. Zapytany o adres biura francuski rowerzysta mówi, że też tam idzie i kilka minut przemieszczamy się razem do biura. Mimo rannej pory kolejka.
Paszport, credencial i pani skrupulatnie przepisuje moje nazwisko do certyfikatu.
Jestem więc pielgrzymem certyfikowanym.

Teraz do Atlantyku, do Fisterra, na Koniec Ziemi. Wrócę za dwa-trzy dni do SdC zakończyć pielgrzymkę w katedrze.

Negreira. Znajduję albergue za miasteczkiem, ostatnie miejsca. Z Holenderką w moim wieku idziemy szukać czegoś do jedzenia. Ma ona swój cel, trochę mnie szokujący.

Dziś przepedałowałem 27 km. Od startu 3924 km, w tym pociągiem 158 km, samochodem 34 km. Do Santiago 3919, a teraz jeszcze od Santiago 26 km w stronę Atlantyku.

Wtorek.

Z Arzúa szosą N-547, po kilku kilometrach ostro w prawo w kierunku wsi A Peroxa, a potem laski, drobne wsie. Po półtorej godzinie we wsi Salceda (42,925392°, -8,284922°) tablica “Wilhelm Watt, Pielgrzym, Dotknął Boga w wieku 69 lat, o dzień drogi do Santiago, 1979”. To był Szwajcar, ktoś postawił mu tablicę, trochę jak memento mori dla innych.
Pod tablicą kamyki kładzione przez tych innych.

Kolejne słupy kilometrowe, w mizernym lasku rozbity namiot jakiegoś wydrwigrosza, który udaje kogoś kim nie jest. Litościwi pielgrzymi zostawiaja mu co mają, głownie batoniki.

Pedrouzo, widzę pielgrzymow spacerowiczów z dzieckiem w wózku. Podobno ostatnie 100 km się liczy do Credencialu i certyfikatu.
Kawałek lasu z eukaliptusami. Przykład ekologicznego nonsensu: wyciąć własne lasy, aby potem sprowadzić z Australii eukaliptusy, które co roku się palą w wielkich pożarach, także w sąsiedniej Portugalii. Jedyny z nich pożytek, że kawałek cienia.

Eukaliptus – trochę przyjaciel, trochę agresor

Okrążyłem lotnisko, miejscowość A Lavacolla. Już widać miejskie autobusy z SdC. Nazwa przecudna, można przetłumaczyć na “Myjdupsko”. Kilka mil przed Santiago pielgrzymi doprowadzali się do porządku przed wejściem do miasta i myli po długiej trasie. Teraz tak nazywa się lotnisko. Ablucja tyleż higieniczna co rytualna.

Skromna tablica ku czci jeńców i więźniów wojny domowej, który w liczbie 2000 do 3000 tys jako robotnicy przymusowi budowali szkołę lotnictwa i przyszły port lotniczy dla Galicji, planowany przez Franco. Franco zresztą był Galicjaninem.

Uprzytamniam sobie, że jest to pierwszy na trasie przykład upamiętnienia wojny domowej.

Długa ulica św. Marka pomiędzy wsiami, potem pojawiają się tablice oznaczające teren wczasowo-wycieczkowy, drogowskaz do nieczynnego polskiego albergue, wzgórze Gozo.
Nagle wali po oczach coś wyjątkowo paskudnego, dwie ogromne spirale, niepasujące do niczego. Podjeżdżam bliżej: pomnik ku czci pielgrzymki JPII parę lat temu. Zdumiewające, że ktoś taki pomnik zatwierdził, tym bardziej, że stoi on na górce i narzuca się swoją obecnością.
Kaplica św. Marka z figurą świętego, któremu ktoś podarował malutkie buty pielgrzyma.

I ogromne, na setki osób, schronisko, zapełnione teraz tylko w małej części. Hospitalero rozmawia z gośćmi w 10 językach naraz. Niemka z malutką dziewczynką w wózku. Mała jest urocza.
Loguję się na pryczy, idę na wzgórze. Wspaniałe dwie statuy z brązu przedstawiające pielgrzymów zachwyconych widokiem wież katedry w oddali. Doszli! Jutro Santiago.

Dziś przepedałowałem 36 km. Od startu 3897 km, w tym pociągiem 158 km, samochodem 34 km. Do Santiago jeszcze 5 km: najkrótsza droga liczona według GoogleMaps, pieszo.

Poniedziałek.

Najfajniejsze na Camino są świty, kiedy dzień jeszcze wiele obiecuje. Oczywiście, jeśli akurat nie pada. Mam szczęście, bo nie padało właściwie ani razu.

Wydostaje się z miasteczka i równolegle do pieszej ścieżki mknę moją ulubioną szosą LU-633, mijając hórreos.

Nie licząc różnych zabawnych nazw, droga nie jest porywająca. Mijam wieś Ligondo, potem Lestedo, nazwy miejsc interesujące.

Wjeżdżam do prowincji La Coruna. Znowu wojny ortograficzno – językowe.

I w miasteczku Arzúa znajduję bez problemu albergue, chyba municypalne, trochę sterylne i piętrowe, o niewyszukanej nazwie Albergue Santiago Apostol.
Jakieś Japonki na mojej sali.

Dziś przepedałowałem 54 km. Od startu 3860 km, w tym pociągiem 158 km, samochodem 34 km. Do Santiago jeszcze 37,3 km: najkrótsza droga liczona według GoogleMaps, pieszo.

Niedziela.

I znowu chłodny świt, ciemno, jak najszybciej do szosy przez wieś z domami o dachach pokrytych łupkiem i w dół. Za chwilę będzie znowu w górę. Camino dla pieszych idzie bokami, żałuję, że jadę na kołach, ale szosa ma swoje zalety. Po jakimś czasie docieram do przełęczy albo miejsca na dziale wodnym. Alto do Poio, słońce jeszcze niewysoko, a w dole białe chmury. Serpentyny, w dół i oto Samos, za kolejnym zakrętem widać klasztor benedyktyński.

Wygląda, jakby cała miejscowość powstała z klasztoru. Zatrzymuję się na kawę i widzę, jak przyjeżdża taksówka i zabiera jakąś niewiastę, która dalej nie chce albo nie może pielgrzymować. A może właśnie chce taksowką dojechać.

Kątem oka dostrzegam tablicę “Kaplica przedromańska z IX wieku” i skręcam, by ją obejrzeć. IX wiek…. U nas trzeba było jeszcze 200 lat czekać do chrześcijaństwa. Kamienna malutka szopa, a obok cyprys, co ma może i tysiąc lat… Pokryta takim samym łupkiem jak domy we wsi Hospital.

Odwieczna kapliczka z odwiecznym cyprysem

Okrążam miasteczko ułożone wzdłuż rzeczki Sarria i kieruję się na miasto Sarria. Dojeżdżam w porze obiadowej. Jestem z siebie zadowolony i jest niedziela, zamawiam więc sobie Menu Peregrino i kontempluję otoczenie z perspektywy tarasu restauracji. Dziś wybory i widać zaaferowanych działaczy politycznych, samorządowych. Wszędzie politycy wyglądają tak samo.
Przy sąsiednim stoliku rowerzyści peregrinos rozmawiają w nieznanym i dziwnym języku. Nie mogę powstrzymać się, by nie zapytać, co to za język. Facet uśmiecha i mówi: – Vasco!

No tak, baskijski, przejeżdżałem przecież przez Nawarrę, ale żywego języka tam nie usłyszałem.

Za Sarrią kilka kilometrów szosą, piesza trasa idzie gdzieś równolegle z lewej strony, w pewnym momencie drogi się łączą i skręcam w prawo za żółtą strzałą. Niezbyt zamożne wsie i widoczna wilgoć. W Galicji często i dużo pada, chmury znad Atlantyku, dlatego wszystko ujest omszałe: kamienie, płoty, drzewa, słupy…

Coraz częściej widać hórreos: spichrze budowane na słupach, aby uchronić zawartość przed wilgocią, albo myszami. Sa hórreos porządne, murowane, są drewniane biedne, ale wszystkie są tak charakterystyczne, że stały się symbolem tej ziemi.

Droga coraz gorsza, właściwie dla piechurów, ale zbliża się super emocja: słupek z zaznaczoną odległością 101, 100, 99 km do Santiago! Wieś Brea.

Kościółek i też charakterystyczny cmentarz w kolombariach w Santa Maria de Fereiros.
W pewnym momencie odbijam z Camino i wracam do mojej ulubionej 633. Prowadzi wzdłuż dużej rzeki. To Mino, czyli Minho. Most. Za mostem wysokie schody dla pielgrzymów pieszych. Ja objeżdżam dokoła wzdłuż rzeki i oto duże albergue municypalne. Wygląda jak dom wczasowy w FWP. Jacyś Brazylijczycy przy stoliku gawędzą, jakiś pan czuje się na tyle chory, że dalej nie pójdzie.
Rower w składziku.

Dziś przepedałowałem 61 km. Od startu 3807 km, w tym pociągiem 158 km, samochodem 34 km. Do Santiago jeszcze 107 km: najkrótsza droga liczona według GoogleMaps, pieszo.

Sobota.

Z albergue municypalnego raniutko kilka kilometrów do Villafranca del Bierzo. Teren już mocno pofalowany, w miasteczku zamek i w dość głębokiej dolinie rzeka Burbia, widać na dole pielgrzymów zażywających słońca i chłodnej wody na nogi. Kilka mostów na rzece, rowerem okrążam jedną z odnóg unikając tunelu i znajduję się na N-VI. To prawdopodobnie stara droga, dobrej zresztą jakości, którą obecnie dubluje wspaniała autostrada A-6, kilkakrotnie moja droga przecina się z A-6. Jestem w prowincji León, ale tu mówi się po galicyjsku, gallego, czego dowodem jest tablica z nazwą miejscowości z poprawioną ortografią. Separatismo ortografico.

Wspaniały zjazd, wzdłuż potoku, a może rzeczki, Valcarce. Rio, więc rzeka. Idealny asfalt, zero pojazdów ciężkich, jadę jak na motocyklu, mimo rękawiczek marzną ręce wystawione na wiatr. Przez kilka kilometrów ani razu nie zakręcam pedałami.

Wieś Vega de Valcarce. Kilkudziesięciometrowe filary podtrzymują autostradę A-6, warte zobaczenia, przechodzą przez dolinę, znaczy będzie potem podjazd. :(.
W wiejskim sklepiku mama sklepikarka zostawiła małą Conchitę na straży kasy fiskalnej, ale ta woli grać na komputerze. Za wsią znowu podniebna autostrada.

Dobrze, że nie górą.



Podjazd, podejście w kierunku przełęczy O Cebreiro. Teraz nie jest tak łatwo. Nazwa brzmi po portugalsku czyli galicyjsku.
Galicia! Jestem w prowincji Lugo, do Santiago kawałeczek.

Przełęcz. Ledwo się doczłapałem. Nawet na pierwszym biegu za ciężko, boję się zresztą zerwać łańcuch.
Miejscowość Pedrafita do Cebreiro. Elementy turystyczne nawiązują do Celtow, w Galicji i w ogóle z tej strony Hiszpanii silne jest wspomnienie dawnych Celtów, którzy tu mieszkali. Na pewno jest to Hiszpania inna niż Andaluzja czy Katalonia.
Niedaleko następna przełęcz św. Rocha, San Roque, z ekspresyjną statuą pielgrzyma. Bądź co bądź to najwyższe punkty trasy i po przebyciu O Cebreiro było już, ogólnie rzecz biorąc, z górki.

Takiż właśnie zjazd mam do pierwszej miejscowości, gdzie widzę znak do albergue. Szpital Hrabiny, Hospital de Condesa. Miejsca są.

Albergue jako miejsce publiczne będzie areną jutrzejszych wyborów, chyba samorządowych. Lokal wyborczy przygotowany. Napisy po kastylijsku i galicyjsku. Różnica jednej litery.
Pogaduszki z dziewczyną ze Słowenii. Prysznic, spać.

Dziś przepedałowałem 47 km. Od startu 3746 km, w tym pociągiem 158 km, samochodem 34 km. Do Santiago jeszcze 162 km: najkrótsza droga liczona według GoogleMaps, pieszo.