camino

Strasznie szybko zleciał mi ten rok. Ponieważ w poprzednim roku miewałem problemy z nawigacją, spróbowałem kupić mapy i przewodniki przez internet. Nabyłem Samsunga III 8″ i poprzenosiłem mapy z wytyczonym szlakiem ze stron poświęconym Camino na pliki *.jpg, które powgrywałem do tabletu. Trochę się sprawdziło, a trochę nie. Jednak mapy Google nie są tak dobrze czytelne jak porządne mapy turystyczne. Kupiłem przez internet bilety z Warszawy do Dijon, gdzie mam zamiar zatrzymać się u Th. Wysłałem już odpowiednie zapytania do CouchSurfing do Dijon, do St. Reverien.

Jak poprzednio, film puszczony wstecz, przesiadka w Bazylei, noc w autobusie, dojeżdżam do Warszawy. Etap trzeci zamknięty.

Opuszczam gościny dom Th. Będę go dobrze wspominał. Patrycja proponuje, że podrzuci mnie na dworzec autobusowy. Wychodząc zatrzaskujemy w środku klucze, trzeba się włamać od tyłu, używamy kosza do śmieci.

Dworzec, a właściwie przystanek autobusowy, koło dworca kolejowego SNCF. Jakieś dwie Polki też czekają. W końcu wtacza się liniowiec firmy hiszpańskiej ALSA do Bazylei. Tam przesiadka.
Wracam do domu.

Niedziela.

Jutro powrót. Udaję się na zwiedzanie Dijon. Trochę wizyta sentymentalna, po raz pierwszy byłem tu w roku 1980. Ponad 30 lat! Zabytki się chyba nie zmieniły, te same pałace, te samo kościoły. Ta sama sówka, wyrzeźbiona w narożniku kościoła, symbol miasta. Może bardziej wyślizgana, skoro każdy jej dotyka.
Miasto przeszło intensywny remont, wygładzono krawężniki, zrobiono ścieżki rowerowe.
Tu, w Dijon, 30 lat temu, po raz pierwszy zobaczyłem TGV, jedna z pierwszych linii szła z Paryża na południe.
Nie wiedziałem, że Rameau pochodził stąd.

Po południu Dominique zabiera mnie na wycieczkę do Beaune, około 20 km. Jedziemy przez winnice, Dominique pokazuje mi domenę, którą za kosmiczne pieniądze kupił jakiś superbogaty Chińczyk.

Beaune, miasteczko, gdzie zwiedza się średniowieczny szpital, działający nieprzerwanie do lat podobno sześćdziesiątych. W szpitalu ogólna sala chorych, kuchnie z figurami sióstr zakonnych pracujących, apteka. Przepiękny kolorowy dach, typowy dla tego podregionu Burgundii, Cote d’Or.

Niewielkie, ale bardzo wartościowe muzeum. Gobelin z legendą o św. Eligiuszu, który podkuł uciętą nogę konia, która się potem w cudowny sposób zrosła.
I arcydzieło: tryptyk Rogiera van der Veydena, Sąd Ostateczny.
Przed obrazem przesuwa się wielka soczewa, która pozwala obejrzeć szczegóły.

Wracamy do Dijon, przed nami śmieszny traktorek używany do uprawy winnic.

Sobota.

Objeżdżam jeszcze raz Gray, podziwiam katedrę. Kieruję się do mostu na Saonie. Jestem w Burgundii. Krainie, która kiedyś była potężnym i bogatym państwem.






W jednej ze wsi uderza mnie widok opuszczonego kościoła. Pewnie parafia zbyt mała, parafianie obojętni, kościół niszczeje. Dojeżdżam do rzeki Vingeanne. Mijam wieś o nazwie Champagne. Zapewne aby odróżnić ją od tej właściwej Szampanii, ma w nazwie dodane: “nad Vingeanne”. Robię sobie odpoczynek przy budynku, jakich wiele mijam w kolejnych wsiach. To “lavoir”, pralnia wioskowa, zapewne miejsce życia towarzyskiego w dawnych czasach. Pralnie były przemyślnie urządzone, nad strumykami z bieżącą wodą.

Wzdłuż doliny rzeki na północ do Zamku Różanego (?), przewodnik pisze, że można w nim znaleźć nocleg. Jest jeszcze zbyt wcześnie na nocleg, dziś mam dojechać do Dijon. Oglądam zamek z zewnątrz.
Okolica jest niewątpliwie turystyczna.

Przy Chateau łapię szlak i zgodnie z nim wracam na południe. Muszę przejechać przez Kanał Burgundzki, a potem przez pola i łąki, do Beze. Teraz wszystkie drogi prowadzą do Dijon.

Przecinam autostradę i widzę miasto.
Moi Couchsurfingowi gospodarze mieszkają na drugim końcu miasta. Dzwonię, że za godzinkę dojadę. Ścieżkami rowerowymi, cały czas bicycle-friendly. Mijam centrum.




Dojeżdżam do południowych dzielnic, Bourroche. Gospodarze czekają z kolacją. Jest to wzruszające. Do spania dostaję kanapę w salonie.

Przejechałem dziś 75,5 km,
Od startu przejechałem 2045 km, plus pociągiem 125 km
Do Santiago jeszcze 1487 km: najkrótsza droga liczona według GoogleMaps, pieszo

Piątek.

Ruszamy skoro świt z przysiółka Les Monins. Ja na rowerze, pielgrzymki korzystają z uprzejmości p. Py i dają sie podrzucić samochodem do szlaku. Filain, zamek i zagłębiam się w las. Wieś ma świadomość, że leży na Camino, o czym świadczą nazwy uliczek. Wkrótce na leśnej dróżce doganiam moje pielgrzymki. Są zachwycone spotkaniem, odśpiewują mi jakąś skautowską piosenkę o Camino.

Następnie przez las i błoto, coraz więcej błota. Jest to niewątpliwie szlak, ale cokolwiek błotnisty. Nie daje się jechać, pcham więc rower. Ciekawe, jak sobie radę dadzą moje pielgrzymki.





Przez kolejne miasteczka, gdzie kościoły mają dzwonowate hełmy na wieżach, jak Authoison. Zatrzymuję się we wsi Fondremand, widać, że jest stara, chyba średniowieczne budynki.
Pusto!
Zjadam coś pod studnią i ruszam dalej. Jest bardzo ciepło.

Droga mnie niesie znowu do lasu, w nim dziwny mur na odcinku kilkuset metrów. Co robi mur w lesie?
Dojeżdżam do miasteczka o śmiesznej nazwie: Gy. Też najkrótszej jaką spotkałem. A tam na jednym ze skrzyżowań plakietka pokazujące skrzyżowanie dwóch szlaków Camino: mojego czyli Vezelay i tego drugiego z Puy.

Do Gray, sporego miasta w departamencie Górnej Saony, regionie Franche Comte, wjeżdżam z grupą rowerzystów, wesołych emerytów na wycieczce. Na dużym placu w centrum jakieś resztki po festynie, czarnoskóry przyjazny facet o niewiarygodnej aparycji, z Nowej Kaledonii? Pytam o Schronisko dla Młodych Robotników, bo tam sobie zaplanowałem spanie. Objeżdżam wielkim łukiem miasto, znajduję schronisko, urządzone ascetycznie, ale wystarczająco. Robię pranie.
Jestem sam w pokoju, łóżko katastrofalnie niewygodne, ściągam materac na podłogę i idę tam spać.

Przejechałem dziś 63 km,
Od startu przejechałem 1969 km, plus pociągiem 125 km
Do Santiago jeszcze 1535 km: najkrótsza droga liczona według GoogleMaps, pieszo

Czwartek.

Odbieram rower z garażu M., błądzę jeszcze kwadrans po Belforcie, i znajduję bramę z wyjściem w kierunku Camino. Wszystko pod znakiem Vaubana, genialnego fortyfikatora. Lilie burbońskie na bramie, jeszcze kilkadziesiąt lat miały kwitnąć, zanim nie zmiotła ich Rewolucja.

Oznakowanie Camino kieruje mnie do lasu, coraz większe błoto, dzielnie brnę. Dojeżdżam do fortów ukrytych w lesie, potem droga wyprowadza do miasteczka Couthenans.




Następne miasteczko to Saulnot. Gorąco, pić się chce nie ma wody. Otwarte merostwo, pan woźny w merostwie daje mi naczerpnąć wody.
Pompatyczny pomnik żołnierza z I wojny, w niepraktycznym niebieskim szynelu. Do dzisiaj Francuzi odczuwają traumę tej wojny. We wsi krzyżuje się kilka szlaków turystycznych.

Kościoły tutaj mają charakterystyczne hełmy na wieżach, o nieco dzwonowym kształcie.

Droga mnie niesie przez wieś Marast. Duży kościół z dzwonowatą kopułą, podobno miejsce imprez artystycznych.

A potem wypoczynkowy odcinek wzdłuż dawnej linii kolejowej, opuszczony dworzec w Dampierre. Niewiele miejsc ma w sobie taką nostalgię jak umarłe dworce kolejowe…

Mijam jeszcze wieś Vy le Filain i w końcu Filain, gdzie zarezerwowałem nocleg u pana o najkrótszym znanym mi nazwisku. Dom p. Py, gdzie przyjmuje pielgrzymów mieści się w przysiółku oddalonym o kilkanaście minut drogi rowerem od Filain, w przewodniku napisane jest, że p. Py podwozi swoim samochodem tych, którzy już nie mają siły. Ja, na szczęście, trochę siły jeszcze mam i pedałuję jakkolwiek jestem zmęczony. Gdy zbliżam się do przysiółka widzę sylwetki osób machających rękami, najwyraźniej do mnie. To dwie panie pielgrzymujące (nie ma dobrego polskiego słowa na pielgrzymów płci żeńskiej,przecież nie “pielgrzymki”?). Okazuje się, że wszyscy czekają na mnie z kolacją. Niesłychanie to miłe. Kolacja w pięcioro: pan Py, jego małżonka, pielgrzymki i ja. Menu proste, ale cóż lepszego jak spaghetti z sosem pomidorowym i domowe czerwone wino?

Panie to Francuzki, wędrują spod szwajcarskiej granicy, już po raz drugi na Camino, bardzo im się podobała trasa nadmorska. Pogaduszki, winko, potem spać.

Przejechałem dziś 74,3 km,
Od startu przejechałem 1906 km, plus pociągiem 125 km
Do Santiago jeszcze 1487 km: najkrótsza droga liczona według GoogleMaps, pieszo

Środa.

Opuszczam piękne, bogate i chyba w ogóle od kilkuset niezmienione miasteczko. Widać to na reprodukcji sztychu z XVII w. umieszczonej na billboardzie. Kiedyś, dawno temu w szkole uczyłem się na historii o Alzacji jako kości niezgody pomiędzy dwoma wielkimi sąsiadami. Teraz Alzacja ma dla mnie wymiar konkretny, i muszę przyznać, rozumiem władców Francji i Niemiec. Europejska perła, było o co walczyć.
Znowu między winnicami prapra doliną Renu. Na szczytach Wogezów zamki, Ulrichbourg zupełnie taki jak na sztychu. Częściowo wzdłuż autostrady, kieruję się na Colmar, jedną z dwu (obok Strasbourga) stolic regionu.
Robi się dosyć późno, zaplanowałem na dziś dotarcie do Belfortu.




Przed wjazdem do Colmaru cmentarz wojenny z poległymi w wojnach kolonialnych Francji w płn. Afryce. Na tablicy kilka nazwisk polskich, ludzi pochodzących z alzackich wiosek, zapewne potomków emigrantów z lat 20-tych. Robert Zagała, Joseph Pedziwiatr, Paweł Tkacz-Zurakowski, Thade Cichon, Jean-Paul Ignaczak: kolejni żołnierze przegranej sprawy…
Jeszcze bardziej przegrani muzułmanie, można zrozumieć że Arabowie, ale Senegalczyk? Co komu zawinił młody Senegalczyk, nieznany, inconnu, spoczywający na cmentarzu w dalekiej Alzacji. Pędziwiatra albo Cichonia ktoś może jeszcze pamięta, ale Senegalczyka? Ogromna jest samotność wojennych cmentarzy.

Colmar, w biurze informacji turystycznej dowiaduję się gdzie jest dostępne darmowe Wi-Fi. Może nie darmowe, bo trzeba kawę zamówić w kawiarni Jupiler na placu koło katedry. Ciepło, przyjemnie, załatwiam masę rzeczy przez internet. Czas płynie. Godzina niemalże pierwsza w południe. Decyduję, że pojadę do Belfortu pociągiem.

Decyzja była słuszna, bo do pokonania pozostało jeszcze kilkadziesiąt kilometrów przez góry. Z drugiej strony żałuję 🙁
Wytracam trochę czasu w kebabiarni naprzeciw dworca w Belforcie. Miasto jakieś takie rozgrzebane. Łatwo dojeżdżam do centrum, gdzie mieszka M., couchsurferka, u której się zatrzymam. Dzwonię, czekam w kawiarni na placu. Pojawia się M. Idziemy razem najpierw do garażu, żeby przechować rower, potem do jej mieszkania.
Mieszkanie jest duże, będę spał w pokoju jednej z córek, która jest nieobecna. Druga, młodsza córka i jej chłopak, pomagają przyrządzić kolacje, pojawia się pies o egzotycznym imieniu. Gawędzimy, jest niezwykle sympatycznie. Po kolacji M. proponuje spacer po nocnym Belforcie. Miasto rozkopane, ale po remoncie może być fajne. Byłem tu 100 lat temu. Wszędzie akcenty fortyfikacyjne. Piękny fort. Belfort. Departament Franche-Comte, ostatnia bariera przed Germanami.

Przepedałowałem dziś 20 km i 60 km przejechałem pociągiem
Od startu przejechałem 1770 km, plus pociągiem 125 km
Do Santiago jeszcze 1642 km: najkrótsza droga liczona według GoogleMaps, pieszo

Wtorek.

Żegnam się z mikrosamochodzikiem elektrycznym J.-P. i ruszam z powrotem do szlaku. Muszę dojechać do kanału. Na platanie koło mostku znak.
Czy to tylko zbieg okoliczności, że Camino przebiega drogą, po której przed trzydziestu laty chodziłem?

Superprzyjemna trasa, wzdłuż kanału, po którym łażą łabędzie, coraz bliżej Strasbourga. Widać budynki Parlamentu Europejskiego, pokryte wielojęzycznymi hasłami. Nad kanałem stoją namioty, w których najwyraźniej mieszkają protestujący w jakich szczytnych celach. Na razie protestujący jeszcze śpią i zbierają siły do protestowania. W pewnej chwili od ścieżki kanałowej można przejechać do miasta.

Przez miasto spokojne i uporządkowane, mijając Radę Europy, docieram do katedry. Pamiętam moment osłupienia, gdy zobaczyłem ją po raz pierwszy trzydzieści lat temu. Jak poprzednio, niezwykła. Nie ma dobrego miejsca, skąd możnaby objąć ją całą jednym spojrzeniem. Poczucie absolutu.

Potem na Plac Klebera, do FNACu. Kupuję mapę Alzacji, potem, myląc odrobinę drogę (wyrzuca mnie do nabrzeży) do wyjazdu z miasta. Jakiś człowiek, zapytany o drogę, mówi, że zobaczę synagogę i chytrze się uśmiecha.
Oczywiście, że jest, tyle, że nie synagoga a ogromny meczet. Za meczetem już można wyjechać z miasta.
Ścianka wspinaczkowa, i kanał, kanał, kanał, tym razem Ren-Rodan.
Można wyłączyć myślenie i nawigację. Od kanału nie ma ucieczki.
Przy śluzie napotykam wycieczkę rowerową Niemców w moim wieku.

Przy kolejnej śluzie w Bofzheim odpadam od kanału i kieruję się na miasteczko Selestat. Odpoczywam przy kościele na trybunach. Zgodnie ze szlakiem starą drogą ruszam w kierunku Riquewihr. Droga coraz gorsza przez pola, przecinam autostradę i jestem w kraju winnic alzackich. Jacyś kolarze trenują na wąskich drogach pomiędzy winnicami. Cudna ojczyzna rieslinga, tokaja alzackiego, gewurtztraminera…

Przez Ribeauville dojeżdżam do Riquewihr, perełki w alzackim naszyjniku. Parkuję się na ławce koło baszty. Dzwonię do p.Meyer, u której już kilka tygodni wcześniej zarezerwowałem nocleg. Podaje mi ona ulicę, numer… I nagle, w miarę rozmowy orientuję się, że, owszem, zarezerwowałem nocleg, owszem u p.Meyer, ale w sąsiednim Ribeauville, nie Riquewihr! Zarezerwowałem i zapomniałem o tym! Wiedziony tęsknotą za młodymi latami niepotrzebnie pojechałem do Riquewihr, może w nadziei, że zobaczę tam Pana Rogera Junga, znamienitego winiarza, u którego w 1980 roku pracowałem na winobraniu. Ile on może mieć teraz lat, 80? 90?
Firma istnieje, sprawdzałem w internecie, prowadzą chyba synowie.
Trzeba wracać do Ribeauville! Słońce ma się ku zachodowi. Na szczęście nie jest to daleko.

Udaje mi się znaleźć adres p. Meyer. Opowiadam przygodę z zabłądzeniem. Pyta: – Roger Jung? Zmarł w listopadzie…
Robi mi się strasznie smutno. Pamiętam pana Rogera, chyba lekko utykał, z sekatorem w kieszeni drelichowych spodni. W braku francuskiego rozmawiałem z nim po niemiecku. Karmił dobrze, pamiętam jakieś pasztety, popijane na miedzy gewurtztraminerem. Jakiś show z przebierańcami dla robotników. RIP, Monsieur Roger…






W domu p. Meyer klatka schodowa jak baszta, dom zresztą stoi na linii dawnych murów. Nie byłoby w tym zatem nic dziwnego. Wewnątrz słodka aranżacja. Rower zostawiam w szopie na podwórku. Idę coś zjeść na mieście, ale nic dobrego nie znajduję.

Przejechałem dziś 92,5 km,
Od startu przejechałem 1750 km, plus pociągiem 65 km
Do Santiago jeszcze 1712 km: najkrótsza droga liczona według GoogleMaps, pieszo

Poniedziałek.

Piękny alzacki dom moich przyjaciół C. Pamiętam, jak wyglądał 30 lat temu. Dużo się zmieniło. Odpoczywam, robię pranie, przegląd techniczny roweru. J. wspomina, że zdarzało mu się jeździć rowerem do Strasbourga, to tylko kilkanaście kilometrów wzdłuż kanału.

J.P. pracuje w ogrodzie, na starym domu i szopie instalacje fotowoltaiczne. Miły i spokojny dzień w dobrym towarzystwie.